Avrupa Birliği (AB) pazarına deri ve deri mamulleri ihraç etmek isteyen her işletme için en kritik yasal çerçeve, 1907/2006 sayılı REACH (Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması) tüzüğüdür. Deri endüstrisinde ham derinin işlenmesinden nihai ürüne kadar kullanılan kimyasal girdiler, bu tüzüğün getirdiği katı kısıtlamalar nedeniyle titizlikle denetlenmektedir.
Bu yazımızda, Avrupa pazarı için deri tedarik ederken dikkat etmeniz gereken REACH parametrelerini, test raporlarının detaylarını ve 2025-2026 yıllarında yürürlüğe girecek yeni düzenlemeleri inceleyeceğiz.
REACH Uyum Belgesi Nedir?
REACH tüzüğü, deri ürünlerini "eşya" (article) kategorisinde sınıflandırır. İhracatçılar için temel sorumluluk, ürünün içeriğinde yasaklanmış kimyasalların bulunmadığını veya belirlenen limitlerin altında olduğunu kanıtlamaktır. Bu uyum süreci iki ana sütuna dayanır:
Ek XVII (Annex XVII): Deri ürünlerinde bulunması tamamen yasaklanan veya miligram/kilogram bazında katı limitleri olan kısıtlı maddeler.
SVHC (Yüksek Önem Arz Eden Maddeler): Ürünün toplam ağırlığının $\%0,1$’inden fazla bulunması durumunda bildirim zorunluluğu olan maddeler.
Deri Testlerinde İncelenen Temel Parametreler
Deri ihracatında gümrük süreçlerini sorunsuz geçmek için akredite laboratuvarlardan alınan test raporlarında şu maddelere özellikle bakılmaktadır:
Parametre | Yasal Limit | Analiz Nedeni |
Krom VI ($Cr^{VI}$) | $3\ mg/kg$ | Kanserojen ve alerjen riski taşıyan ağır metal. |
Azo Boyarlar | $30\ mg/kg$ | Deri boyamada kullanılan bazı kanserojen aromatik aminler. |
Ftalatlar (DEHP, DBP vb.) | $<\%0,1$ | Özellikle finisaj ve yumuşatma süreçlerinde kullanılan plastikleştiriciler. |
Pentaklorofenol (PCP) | $5\ mg/kg$ | Antimikrobiyal koruyucu olarak kullanılan toksik madde. |
Kurşun ($Pb$) | $500\ mg/kg$ | Deri aksesuarlarında ve boya pigmentlerinde bulunan ağır metal. |
Türkiye'deki Üretim Merkezleri ve REACH Kapasitesi
Türkiye, Avrupa'nın en önemli deri tedarik merkezlerinden biri olarak modern altyapıya sahip bölgelerde kümelenmiştir. Tuzla (İstanbul), Çorlu (Tekirdağ), Uşak, İzmir ve Bursa bölgelerinde faaliyet gösteren ihracat odaklı tabakhaneler, AB standartlarına uyum sağlamak için üretim süreçlerini dijital ve çevresel denetimlere uygun hale getirmiştir.
Özellikle yüksek kapasiteli atık su arıtma tesislerine sahip organize sanayi bölgelerindeki üreticiler, REACH uyumunu sadece bir test raporuyla değil, LWG (Leather Working Group) gibi uluslararası sürdürülebilirlik sertifikalarıyla da desteklemektedir.
Stok Deriler İçin REACH Raporu Alırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Elinizdeki stok deriler için mevcut bir raporun olması büyük bir avantajdır ancak şu noktaları doğrulamanız gerekir:
Parti (Lot) İzlenebilirliği: Rapor üzerindeki lot numarası ile stoktaki ürün etiketlerinin eşleşmesi şarttır.
Raporun Güncelliği: REACH test raporları genellikle bir üretim sezonu veya bir yıl boyunca geçerli kabul edilir.
Renk Faktörü: Testler genellikle en riskli grup olan koyu renkler üzerinde yapılır. Stoktaki her renk grubunun rapor kapsamında olduğundan emin olunmalıdır.
2025-2026 Dönemi: Yeni PFAS ve CMR Kısıtlamaları
REACH mevzuatı sürekli güncellenen dinamik bir yapıya sahiptir. 2025 ve 2026 yılları deri sektörü için yeni kısıtlamaları beraberinde getirmektedir:
PFAS (Sonsuz Kimyasallar): Deriye su ve yağ iticilik kazandıran perfloroalkil maddelerin (PFAS) kullanımına yönelik katı kısıtlamaların 2026'ya kadar yürürlüğe girmesi beklenmektedir.
Yeni CMR Maddeleri: Eylül 2025 itibarıyla 16 yeni kanserojen ve mutajen madde REACH kısıtlılar listesine dahil edilmiştir. Stok yönetimi yaparken bu maddelerin finisaj süreçlerinde kullanılmadığından emin olmak kritiktir.
İhracatçılar İçin Belgelendirme Destekleri
Akredite laboratuvarlardan (SGS, Intertek, Nano-Lab gibi) alınan REACH test raporları ve sürdürülebilirlik sertifikaları için yapılan harcamalar, Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı tarafından desteklenmektedir. İhracatçı birlikleri (İDMİB vb.) aracılığıyla yapılan başvurularda, bu test maliyetlerinin önemli bir kısmını geri alabilmek mümkündür.
Sonuç
Avrupa’ya deri ihracatında başarılı olmanın yolu, yasal bir zorunluluk olan REACH uyumunu belgelemekten geçer. Stoktaki ürünleriniz için güncel, lot bazlı ve akredite raporlar sunmanız, Avrupalı alıcılar nezdinde güvenilirliğinizi artıracaktır.